Aydın’da Çiftçilere “Kuru Tarım Yapın” Çağrısı: Su Kısıtlaması Kararı Tartışma Yarattı

Tarimdunyasi.net’ten Ali Ekber Yıldırım’ın yazısına göre, Aydın Valiliği, 2025 yılı sulama sezonunda uygulanacak Havza Bazlı Su Dağıtım Planlaması Kararını sulama birliklerine iletti. Buna göre, Büyük Menderes Havzası’nda tarım alanlarının sadece yüzde 50’sine su verilecek ve çiftçiler en fazla iki defa sulama yapabilecek. Üreticilere, tarım arazilerinin yüzde 50’sinde kuru tarım yapmaları gerektiği bildirildi.

Tarihi boyunca “Dağlarından bal, ovalarından yağ akar” sözüyle anılan Aydın’da, yaşanan kuraklık ve su sorunu nedeniyle tarım politikalarında zorunlu değişikliklere gidiliyor. Valiliğin kararına göre, havzanın tamamına su sağlanamayacağı için sulu tarım alanları sınırlandırılacak ve üreticilere zorunlu olarak kuru tarım yapmaları önerilecek.

Aydın ve Denizli illerini kapsayan Büyük Menderes Havzası’ndaki barajlardaki su seviyelerinin kritik düzeyde olması, bu kararı kaçınılmaz hale getirdi. Ancak, çiftçiler ve tarım sektörünün temsilcileri, kararın uygulanabilir olmadığını ve büyük ekonomik kayıplara yol açacağını savunuyor.

Su Planlaması 5 Yıldır Uygulanıyor​

Büyük Menderes Havzası’nda 2021 yılından itibaren havza bazlı su yönetimi planları uygulanıyor. Devlet Su İşleri (DSİ) 21. Bölge Müdürlüğü tarafından yürütülen bu çalışmalar kapsamında, sulama sezonları giderek daha fazla kısıtlamayla yönetilmeye başlandı.

Aydın Valiliği’nin 2025 yılı için açıkladığı yeni planlamada, iklim değişikliğinin etkisiyle kuraklığın giderek şiddetlendiği vurgulanıyor. Yetkililer, 2025 yılı yağışlarının ülke genelinde en az yüzde 20 oranında azalacağı tahmininde bulunuyor. Ayrıca, artış gösteren sıcaklıklar nedeniyle buharlaşma kayıplarının da rezervuarlardaki su seviyesini olumsuz etkileyeceği öngörülüyor.

DSİ tarafından yapılan kuraklık analizlerine dayanarak hazırlanan raporda, sulama alanlarına sağlanacak su miktarının yetersiz kalacağı belirtiliyor. Bu nedenle, çiftçilerin karşılaşabileceği zararları en aza indirmek için havza bazında yeni tedbirler alınması gerektiği ifade ediliyor.

Tarımsal Kuraklık İl Kriz Merkezi Kararları​

Tarımsal Kuraklık İl Kriz Merkezi’nin gerçekleştirdiği toplantıda alınan kararlar arasında şunlar yer alıyor:

• Su seviyesi kritik düzeyde olan barajlardan tarım alanlarının tamamına su verilemeyecek.
• Sulama yapılan arazilere en fazla iki defa su verilecek. Ancak ikinci sulamalar tamamlandıktan sonra barajlara ek su girişi olursa üçüncü kez sulama yapılabilecek.
• Yeni ekilecek çok yıllık bitkilere (yonca vb.) su verilmeyecek.
• Sulama birlikleri görev alanı dışında kalan arazilere su verilmeyecek.
• İzinsiz su kullanımına ağır cezalar uygulanacak.

Kaçak Su Kullanımına Yönelik Cezalar​

Aydın Valiliği, su kıtlığı nedeniyle kaçak sulama yapan kişilere ciddi yaptırımlar uygulanacağını duyurdu. Sulama beyannamesi olmadan su kullanan çiftçiler, dekar başına iki katına kadar para cezası alacak. Aynı fiilin tekrarı halinde ceza miktarı dört kata kadar artırılabilecek.

Bunun yanı sıra, izinsiz su kullanan kişilere kolluk kuvvetleri müdahale edecek. Özellikle Büyük Menderes, Çine Çayı ve Akçay yalağı boyunca kaçak sulama faaliyetleri sıkı denetlenecek.

Kısıtlı Sulama Programı Uygulanacak​

Valilik kararında, su seviyesinin kritik olduğu Karpuzlu Yaylakavak, Topçam ve Karacasu Barajlarında 2025 yılı boyunca “Kısıtlı Sulama Programı” uygulanacağı açıklandı.

• Sulama birlikleri tarafından tüm ürünlere en fazla iki kez su verilecek.
• Şebeke dışı arazilere su verilmeyecek.
• Sulama birlikleri, çiftçilere su durumu hakkında bilgilendirme yapacak.

Çiftçiler ve Tarım Temsilcileri Karara Tepkili​

Aydın Valiliği’nin açıkladığı su planlaması, üreticilerden büyük tepki çekti. Ziraat odaları, ticaret borsaları ve tarım sektörü temsilcileri, kararın uygulanmasının mümkün olmadığını savunuyor.

6 Mart’ta Söke Ovası Sulama Birliği’nde yapılan toplantıya, Söke Ziraat Odası Başkanı Mustafa Tanyeri, Didim Ziraat Odası Başkanı Hilmi Yıldırım, Söke Ticaret Odası Başkanı Metin Sakalar, Didim Ticaret Odası Başkanı Hilmi Erbaş, Söke Ticaret Borsası Başkanı Ahmet Nejat Sağel ve çiftçiler katıldı.

Toplantı sonrası yapılan açıklamada, kararın çok erken açıklandığı, Nisan ortası veya Mayıs başında planlama yapılması gerektiği belirtildi. Geçen yıl, barajlarda su seviyesi yüzde 50’nin üzerinde olmasına rağmen suyun geç verilmesi nedeniyle üreticilerin büyük zarara uğradığı hatırlatıldı.

“Bu Karar Kaosa Neden Olur”​

Ulusal Pamuk Konseyi Yönetim Kurulu Üyesi Bertan Balçık, kararın zamanlamasının yanlış olduğunu ve uygulanmasının mümkün olmadığını belirtti.

“Suyun geçen yıla göre yüzde 15-20 daha az olduğu doğru. Ancak, su bu kadar azalmışken neden sulama alanlarının yüzde 50’ye düşürülmesi gibi bir karar alındı? Bu oranın matematiksel bir dayanağı yok. Ayrıca, buğday ekili alanların durumu bile dikkate alınmamış.”

Genişletmek için tıkla ...

Balçık, DSİ’nin bu kararı merkezden aldığını ve yerel koşulların göz önünde bulundurulmadığını ifade etti.

Çözüm Önerileri​

Balçık, kararın uygulanabilir hale getirilmesi için şu önerilerde bulundu:

• Tohumluk üretim alanları su kısıtlamasından muaf tutulmalı.
• Eğer kuru tarım zorunluluğu getirilirse, çiftçilere ek destek sağlanmalı ve borçları ertelenmeli.
• Su planlaması çiftçilerin ekim sezonuna göre yapılmalı.

Tarım sektöründe büyük tartışma yaratan su kısıtlama kararı, üreticileri zor durumda bırakacak gibi görünüyor. Önümüzdeki günlerde, yetkililer ve çiftçiler arasında kararın yeniden gözden geçirilmesine yönelik görüşmelerin yapılması bekleniyor.